học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM

Triết lý giáo dục nhân văn của lãnh tụ Hồ Chí Minh: Tư tưởng lớn, tầm nhìn xa
Ngày đăng 13/04/2017 | 03:59 | Lượt xem: 323

Trong thư phúc đáp của UNESCO gửi GS Trần Văn Nhung, tổ chức này thừa nhận giá trị "Làm giàu lý luận giáo dục thế giới" của Lãnh tụ Hồ Chí Minh. Những triết lý giáo dục của Bác mang tính tiên phong đổi mới càng thể hiện rõ hơn tấm lòng của Bác với sự nghiệp "Trăm năm trồng người".

Làm giàu lý luận giáo dục thế giới

Theo PGS-TS Đặng Quốc Bảo, nguyên giám đốc Học viện Quản lý Giáo dục, giáo dục hình thành và song hành cùng với thế giới loài người. Với sứ mệnh quan trọng như vậy, nên từ xưa các nhà nước và nhân dân tự xây dựng những mục tiêu, được coi như những "trụ cột" để xây dựng "ngôi nhà giáo dục". Năm 551 (TCN), Khổng Tử đề xuất mô hình học, nhưng bị các thể chế chính trị lợi dụng và bóp méo quan điểm học của Khổng Tử để phục vụ mưu đồ tranh bá. Mô hình ấy là: "Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ". Ở Việt Nam, cha ông ta qua con đường dân gian đúc rút những kết luận về mô hình học đáng trân trọng. Theo đó, bốn trụ cột ấy là: "Học ăn – Học nói – Học gói – Học mở". Theo phân tích của PGS.TS Đặng Quốc Bảo: Học ăn: biết cách thu nhận những thông tin; Học nói: biết cách đưa thông tin; Học gói: biết lựa chọn thông tin. Học mở: biết cách triển khai vấn đề, biết chia sẻ.

Trên cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên chăm lo xây dựng nền giáo dục của nước nhà. 

Trong thư phúc đáp từ ông Qian Tang, Trợ lý về giáo dục của Tổng Giám đốc UNESCO đánh giá: "Quả thực, cách thức nhìn nhận của Chủ tịch Hồ Chí Minh rất gần gũi với bốn trụ cột giáo dục được đề xuất trong Báo cáo Delors năm 1996 của UNESCO... Chúng tôi cám ơn các ông đã góp phần tiếp tục làm giàu lý luận giáo dục thế giới bằng minh chứng tầm nhìn giáo dục rất nhân văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh".

Triết lý "Học đi đôi với hành" luôn tươi mới

Lãnh tụ Hồ Chí Minh không chỉ có tầm nhìn giáo dục nhân văn, mà Người còn quan tâm sâu sắc tới giáo dục. Trên cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam, Người thường xuyên chăm lo xây dựng nền giáo dục của nước nhà. Ngày 8-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Sắc lệnh số 17, thành lập Nha Bình dân học vụ, đặt ra một chương trình bình dân học vụ trong toàn cõi Việt Nam. Người là vị "Tổng tư lệnh" vĩ đại trong cuộc chiến chống "giặc dốt", đưa một dân tộc 95% dân số mù chữ thành biết chữ trong một thời gian ngắn và đạt được nhiều thành tựu quốc tế như ngày nay. Sinh thời, Bác quan tâm với tất cả ngành học và đội ngũ nhà giáo, nhân viên, học sinh. Bác yêu cầu các cấp chính quyền tạo điều kiện để giáo dục phát triển… Tính từ năm 1945, đến khi Người đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê nin. Người để lại 24 bức thư dành tình cảm thể hiện tâm huyết và trí tuệ cho giáo dục. Như vậy, mỗi năm trên cương vị Chủ tịch nước, Người viết 1 bức thư gửi ngành giáo dục. Đây là việc làm hiếm có ở các lãnh tụ.

Về vai trò nền tảng và sứ mệnh trọng đại của giáo dục, Bác khẳng định: "Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu". Về mục tiêu của nền giáo dục dân chủ, phát huy tính cá thể của con người bao năm không được chú ý, thực tế được Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định từ năm 1945: "Một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em". Về phương châm, phương pháp dạy và học, với tinh thần đổi mới, Người cũng từng hướng dẫn: "Trong trường học, các thầy nên thi nhau tìm cách dạy sao cho dễ hiểu, dễ nhớ, nhanh chóng và thiết thực… phải thực hiện tốt phương châm giáo dục kết hợp với lao động sản xuất. Về giảng dạy, tránh lối dạy nhồi sọ". Ngay cả giải pháp tự học sáng tạo của học sinh đang được triển khai hiện nay cũng từng được Chủ tịch Hồ Chí Minh hướng dẫn từ thời kháng chiến: "Các cháu không nên học gạo, không nên học vẹt… Học phải suy nghĩ, phải liên hệ với thực tế, phải có thí nghiệm và thực hành.".

Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Thành ủy Hải Phòng,  Thứ trưởng Bộ Công an, phát biểu tại hội nghị tổng kết cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" năm 2013 của Sở GD-ĐT Hải Phòng lưu ý: "Khi ta học tập tư tưởng của Bác không phải là đem tất cả cái hay cái đẹp của Người ra để học. Hãy chọn điều phù hợp với mình mà học tập, có thể là những điều rất nhỏ". Từ gợi ý này, những người làm giáo dục thành phố càng cần soi mình để tự hào về lãnh tụ và để nhìn nhận ra con đường, cách làm giáo dục hôm nay.